Ngày 24/3/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tung ra biện pháp kỹ thuật can thiệp thị trường ngoại hối khi chào bán hợp đồng kỳ hạn USD 180 ngày cho các ngân hàng thương mại với mức giá 26.850 VND/USD. Hợp đồng này có điều khoản cho phép các ngân hàng hủy ngang toàn bộ hoặc một phần trước hạn đáo hạn, nghĩa là họ có thể mua USD ngay hôm nay theo giá đã ấn định và thanh toán sau 180 ngày hoặc hủy hợp đồng nếu tỷ giá đã hạ nhiệt. Mức giá 26.850 VND/USD áp dụng trong phiên 24/3 cao hơn khoảng 1,8% so với tỷ giá thị trường (khoảng 26.360 VND/USD), nhưng NHNN khẳng định “mốc giá” này không nhằm đẩy tỷ giá lên cao mà là “mốc tham chiếu” trung hạn giúp các tổ chức tín dụng hoạch định nhu cầu ngoại tệ, giảm động cơ đầu cơ. Theo đánh giá của Maybank, với quy mô dự trữ ngoại hối chỉ tương đương ~2 tháng nhập khẩu, NHNN không có nhiều dư địa bán USD giao ngay lớn, nên công cụ bán kỳ hạn được sử dụng chủ yếu như tín hiệu nhằm ổn định tâm lý thị trường.
Ngay ngày 25/3/2026, phản ứng ban đầu trên thị trường tiền tệ đã thể hiện phần nào hiệu quả của động thái trên. NHNN công bố tỷ giá trung tâm USD/VND ở mức 25.104 VND/USD, giảm 5 đồng so với ngày trước. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD niêm yết ở chiều bán cũng đồng loạt giảm nhẹ khoảng 5 đồng so với trước, trong khi nhiều ngân hàng đã tăng giá USD chiều mua nhằm thu hút ngoại tệ. Như vậy, sau khi NHNN áp dụng công cụ kỳ hạn, biên độ giá USD niêm yết giữa các ngân hàng dần thu hẹp lại. Đồng thời, sự ổn định của tỷ giá trung tâm và tỷ giá niêm yết đã khiến chênh lệch với tỷ giá tự do bớt căng thẳng (trước đó, tỷ giá tự do đã có lúc lên gần 28.000 VND/USD).
Trước can thiệp này, áp lực lên tỷ giá đã rất mạnh. Đầu tháng 3/2026, chỉ số USD toàn cầu (DXY) quay đầu tăng lên trên 100 điểm giữa tháng do kỳ vọng Fed giữ lãi suất cao và lo ngại địa chính trị (xung đột ở Trung Đông), khiến đồng USD tăng khoảng 2,1%. Trong nước, Việt Nam ghi nhận cán cân thương mại nhập siêu ba tháng liên tiếp; tính hai tháng đầu năm nhập siêu gần 3 tỷ USD. Nhu cầu USD tăng cao do nhập khẩu lớn và nợ công tăng (đặc biệt là nhập khẩu năng lượng, vàng… theo xu hướng toàn cầu) khiến cầu USD vượt cung. Cộng thêm tâm lý lo ngại tỷ giá, dòng tiền đua mua USD khiến tỷ giá liên ngân hàng tăng lên quanh 26.2–26.3 VND/USD và tỷ giá tự do vọt lên 27.3–27.4 VND/USD trước khi NHNN can thiệp. Ngoài ra, mặt bằng lãi suất VND cũng dần thu hẹp so với USD; nhiều ngân hàng thương mại lớn đã tăng lãi suất huy động VND để bảo vệ đồng nội tệ, khiến chi phí huy động VND cao hơn và gián tiếp làm giảm cầu vay ngoại tệ.
Công cụ NHNN sử dụng mang tính kỹ thuật cao. Thay vì bán ngoại tệ giao ngay (spot), NHNN bán kỳ hạn 180 ngày – tức ngân hàng mua USD bây giờ và thanh toán trong 6 tháng – với điều kiện “hủy ngang”. Cơ chế này giúp điều tiết cung USD mà không làm cạn quỹ ngoại hối ngay lập tức. Các tổ chức tín dụng chỉ được phép mua đúng khối lượng cần thiết để đưa trạng thái ngoại tệ về cân bằng, tránh tình trạng các ngân hàng mua tích trữ USD quá mức. Mức giá 26.850 được ấn định cũng đóng vai trò như mốc tham chiếu trung hạn: nếu tỷ giá giảm mạnh trong 6 tháng tới, các ngân hàng có thể hủy hợp đồng; nếu tỷ giá tăng, họ sẽ giữ hợp đồng với giá đã chốt. Theo chuyên gia tài chính, đây là bước đi chủ động và linh hoạt của NHNN trong bối cảnh tỷ giá chịu nhiều sức ép, giúp định hướng tâm lý thị trường thay vì sử dụng dự trữ ngoại hối hay tăng lãi suất đột ngột.
Động thái này phát đi tín hiệu ổn định quan trọng. Maybank nhận định biện pháp chủ yếu mang ý nghĩa “tín hiệu” và giúp giữ ổn định vĩ mô: nó định hướng tỷ giá trong biên độ an toàn và hạn chế lạm phát nhập khẩu, đồng thời tránh việc “đốt” mạnh quỹ dự trữ ngoại hối. Thực tế cho thấy ngay trước can thiệp, lãi suất liên ngân hàng đã tăng đột biến (qua đêm lên ~8%, một tuần ~8,5%…) do thanh khoản thắt chặt. NHNN đã kịp thời bơm ròng gần 25.981 tỷ đồng qua kênh OMO trong phiên 24/3 để hỗ trợ thanh khoản, qua đó phần nào giảm nhiệt chi phí vốn. Tỷ giá chính thức và niêm yết ngay sau đó ổn định hơn, dù Fed hiện vẫn giữ lãi suất cao và USD toàn cầu tiếp tục mạnh.
Nhìn về tương lai, hầu hết dự báo cho rằng áp lực tỷ giá sẽ vẫn còn, nhất là trong nửa đầu năm 2026, nhưng ở mức độ có kiểm soát. Báo cáo MBS dự báo USD/VND sẽ dao động quanh 26.200–26.400 trong quý I-II và chỉ tăng khoảng 2,5–3% cả năm. Thông điệp quan trọng là NHNN đã chủ động can thiệp đúng thời điểm và dùng công cụ linh hoạt thay vì giữ tỷ giá quá cứng. Dù vậy, hiệu quả lâu dài của biện pháp còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến quốc tế: nếu đồng USD tiếp tục mạnh lên hoặc rủi ro địa chính trị leo thang, NHNN có thể cần sử dụng thêm các công cụ khác (chẳng hạn nâng lãi suất thêm hoặc tiếp tục bán ngoại tệ kỳ hạn) để ổn định thị trường ngoại hối.
Tóm lại, việc NHNN bán hợp đồng ngoại tệ kỳ hạn 180 ngày có hủy ngang là biện pháp điều hành mang tính “kỹ thuật” và mang ý nghĩa chính sách lớn. Ở tầm vi mô, nó đã phần nào hạ nhiệt tỷ giá ngân hàng. Ở góc độ vĩ mô, đây là cách ra tay khôn khéo của cơ quan điều hành nhằm “neo” kỳ vọng tỷ giá, bảo vệ dư địa chính sách ngoại hối và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh biến động toàn cầu.
Nguồn: Các báo cáo và phân tích từ VnEconomy, Vietstock, Vietnambiz, MBS…, NHNN (SBV)
Ngay ngày 25/3/2026, phản ứng ban đầu trên thị trường tiền tệ đã thể hiện phần nào hiệu quả của động thái trên. NHNN công bố tỷ giá trung tâm USD/VND ở mức 25.104 VND/USD, giảm 5 đồng so với ngày trước. Tại các ngân hàng thương mại, giá USD niêm yết ở chiều bán cũng đồng loạt giảm nhẹ khoảng 5 đồng so với trước, trong khi nhiều ngân hàng đã tăng giá USD chiều mua nhằm thu hút ngoại tệ. Như vậy, sau khi NHNN áp dụng công cụ kỳ hạn, biên độ giá USD niêm yết giữa các ngân hàng dần thu hẹp lại. Đồng thời, sự ổn định của tỷ giá trung tâm và tỷ giá niêm yết đã khiến chênh lệch với tỷ giá tự do bớt căng thẳng (trước đó, tỷ giá tự do đã có lúc lên gần 28.000 VND/USD).
Động thái này phát đi tín hiệu ổn định quan trọng. Maybank nhận định biện pháp chủ yếu mang ý nghĩa “tín hiệu” và giúp giữ ổn định vĩ mô: nó định hướng tỷ giá trong biên độ an toàn và hạn chế lạm phát nhập khẩu, đồng thời tránh việc “đốt” mạnh quỹ dự trữ ngoại hối. Thực tế cho thấy ngay trước can thiệp, lãi suất liên ngân hàng đã tăng đột biến (qua đêm lên ~8%, một tuần ~8,5%…) do thanh khoản thắt chặt. NHNN đã kịp thời bơm ròng gần 25.981 tỷ đồng qua kênh OMO trong phiên 24/3 để hỗ trợ thanh khoản, qua đó phần nào giảm nhiệt chi phí vốn. Tỷ giá chính thức và niêm yết ngay sau đó ổn định hơn, dù Fed hiện vẫn giữ lãi suất cao và USD toàn cầu tiếp tục mạnh.
Nhìn về tương lai, hầu hết dự báo cho rằng áp lực tỷ giá sẽ vẫn còn, nhất là trong nửa đầu năm 2026, nhưng ở mức độ có kiểm soát. Báo cáo MBS dự báo USD/VND sẽ dao động quanh 26.200–26.400 trong quý I-II và chỉ tăng khoảng 2,5–3% cả năm. Thông điệp quan trọng là NHNN đã chủ động can thiệp đúng thời điểm và dùng công cụ linh hoạt thay vì giữ tỷ giá quá cứng. Dù vậy, hiệu quả lâu dài của biện pháp còn phụ thuộc nhiều vào diễn biến quốc tế: nếu đồng USD tiếp tục mạnh lên hoặc rủi ro địa chính trị leo thang, NHNN có thể cần sử dụng thêm các công cụ khác (chẳng hạn nâng lãi suất thêm hoặc tiếp tục bán ngoại tệ kỳ hạn) để ổn định thị trường ngoại hối.
Tóm lại, việc NHNN bán hợp đồng ngoại tệ kỳ hạn 180 ngày có hủy ngang là biện pháp điều hành mang tính “kỹ thuật” và mang ý nghĩa chính sách lớn. Ở tầm vi mô, nó đã phần nào hạ nhiệt tỷ giá ngân hàng. Ở góc độ vĩ mô, đây là cách ra tay khôn khéo của cơ quan điều hành nhằm “neo” kỳ vọng tỷ giá, bảo vệ dư địa chính sách ngoại hối và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh biến động toàn cầu.
Nguồn: Các báo cáo và phân tích từ VnEconomy, Vietstock, Vietnambiz, MBS…, NHNN (SBV)
