Ở thời điểm hiện tại, nhóm dầu khí gồm PV Gas (GAS), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (PLX), Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (POW) và Công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đang đứng trước một bối cảnh khá đặc biệt: nền tảng trung – dài hạn tích cực rõ ràng, nhưng điểm mua ngắn hạn cần được chọn lọc và kỷ luật hơn so với giai đoạn đầu chu kỳ.
Về bức tranh chung, nhóm dầu khí Việt Nam đang hưởng lợi đồng thời từ ba trục lớn. Thứ nhất là chính sách, khi vai trò của kinh tế nhà nước và an ninh năng lượng được nhấn mạnh mạnh mẽ trong các định hướng gần đây, giúp các doanh nghiệp đầu ngành dầu khí duy trì vị thế trung tâm và ít rủi ro chính sách. Thứ hai là nền tảng hoạt động, khi nhu cầu năng lượng trong nước tiếp tục tăng theo tăng trưởng kinh tế, đầu tư công và công nghiệp hóa. Thứ ba là chu kỳ năng lượng toàn cầu, dù giá dầu có biến động ngắn hạn nhưng mặt bằng trung hạn vẫn ở mức đủ cao để đảm bảo hiệu quả cho các doanh nghiệp khí, điện khí và lọc hóa dầu.
Xét từng doanh nghiệp, GAS vẫn là cổ phiếu có nền tảng vững nhất trong nhóm. Mô hình kinh doanh gần như độc quyền ở khâu trung nguồn khí giúp GAS có dòng tiền ổn định, biên lợi nhuận cao và ít phụ thuộc vào cạnh tranh. Triển vọng trung hạn của GAS gắn chặt với các dự án khí lớn và LNG, đặc biệt là vai trò cung cấp khí cho điện khí trong bối cảnh Việt Nam chuyển dịch cơ cấu năng lượng. Tuy nhiên, GAS thường không tăng nhanh theo kiểu “sóng ngắn”, mà phù hợp hơn với chiến lược tích lũy khi thị trường điều chỉnh hoặc khi giá cổ phiếu về vùng chiết khấu so với nền tảng lợi nhuận dài hạn.
PLX mang tính phòng thủ nhiều hơn so với GAS. Doanh nghiệp này hưởng lợi từ sản lượng tiêu thụ xăng dầu trong nước tăng theo tăng trưởng kinh tế, nhưng biên lợi nhuận phụ thuộc khá nhiều vào cơ chế điều hành giá và chi phí đầu vào. PLX phù hợp với nhà đầu tư tìm kiếm sự ổn định, cổ tức và vai trò neo chỉ số, hơn là kỳ vọng tăng trưởng đột biến trong ngắn hạn. Việc mua PLX ở thời điểm này chỉ thực sự hấp dẫn nếu giá đã phản ánh phần lớn các rủi ro ngắn hạn và quay về vùng định giá hợp lý.
POW là cổ phiếu mang tính chu kỳ rõ hơn. Triển vọng trung hạn của POW gắn với nhu cầu điện tăng cao, quá trình chuyển dịch từ thủy điện sang nhiệt điện khí và LNG, cũng như khả năng cải thiện sản lượng huy động. Tuy nhiên, lợi nhuận của POW thường biến động theo giá nhiên liệu, cơ chế hợp đồng mua bán điện và sản lượng huy động từng giai đoạn. Điều này khiến POW phù hợp hơn với chiến lược mua khi cổ phiếu đang ở vùng giá thấp của chu kỳ, thay vì mua đuổi khi thị trường đã phản ánh kỳ vọng tích cực.
BSR là cổ phiếu nhạy cảm nhất trong nhóm với biến động giá dầu và crack spread. Khi chênh lệch giá sản phẩm – dầu thô thuận lợi, lợi nhuận của BSR có thể tăng rất mạnh; ngược lại, khi crack spread thu hẹp, lợi nhuận sẽ giảm nhanh. Trung hạn, BSR vẫn có lợi thế là nhà máy lọc dầu lớn, vị trí chiến lược và vai trò quan trọng trong an ninh năng lượng. Tuy nhiên, về điểm mua, BSR không phù hợp để mua theo cảm xúc hay theo tin, mà cần bám sát chu kỳ biên lợi nhuận lọc dầu và vùng định giá đã chiết khấu rủi ro.
Tổng hợp lại, câu trả lời cho việc “có mua nhóm GAS, PLX, POW, BSR lúc này hay không” không nên là mua đồng loạt. Về trung – dài hạn, nhóm dầu khí vẫn là nhóm đáng có trong danh mục nhờ nền tảng chính sách, vị thế ngành và vai trò an ninh năng lượng. Tuy nhiên, về ngắn hạn, đây không phải nhóm nên mua đuổi khi giá đã tăng mạnh theo tin tức hay kỳ vọng. Chiến lược hợp lý là chọn lọc cổ phiếu theo tính chất: GAS và PLX cho tích lũy dài hạn khi điều chỉnh; POW và BSR cho chiến lược linh hoạt hơn, mua ở vùng thấp của chu kỳ và chốt lời khi kỳ vọng đã được phản ánh.
